Πνευμονική τοξικότητα από την αντικαρκινική θεραπεία. Η τοξική δράση των κυτταροστατικών στο αναπνευστικό σύστημα
Ειδικός Παθολόγος-Ογκολόγος, MD, PhD
Πνευμονική τοξικότητα από την αντικαρκινική θεραπεία
Τα κυριότερα φάρμακα για τον καρκίνο που προκαλούν τοξικές επιδράσεις στους πνεύμονες:
- Bleomycin
- Busulfan
- Carmoustine (BCNU/1,3-bis(2-chloroethyl)-1-nitrosourea/1,3-δις(2-χλωροαιθυλο)-1-νιτροζοουρία)
- Cytarabine
- Interleukin-2 (τροποποιητής της βιολογικής συμπεριφοράς)
- Methotrexate
- Mytomycin C
-Η Bleomycin προκαλεί πνευμονική ίνωση, δρώντας στο ενδοθήλιο των τριχοειδών και στα πνευμονοκύτταρα τύπου Ι. Η βλάβη είναι οξειδωτική, από ρίζες υδροξυλίου και από υπεροξείδιο. Η υπεροξείδωση του αραχιδονικού οξέος οδηγεί στη δημιουργία παραγώγου που προκαλεί τη χημειοταξία των κοκκιοκυττάρων, δίνοντας έτσι έναρξη στις φλεγμονώδεις αντιδράσεις. Στον άνθρωπο η ίνωση εκδηλώνεται με σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από πυρετό, πτώση της πίεσης και καρδιοαναπνευστική κάμψη και η εξέλιξη του οποίου είναι ταχεία και σοβαρή και μερικές φορές και θανατηφόρος. Παράγοντες που ευνοούν την ανάπτυξη της ίνωσης είναι η προηγηθείσα ακτινοθεραπεία, η μεγάλη ηλικία, η ενδοφλέβια χορήγηση και η δόση του φαρμάκου. Η συνολική δόση του φαρμάκου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 450 mg γιατί διαφορετικά προκαλείται ίνωση. Η συχνότητα ανάπτυξης του συνδρόμου είναι 6%, για δόσεις, όμως, πάνω από 450 mg η πιθανότητα αυξάνεται. Η αντιμετώπιση του συνδρόμου γίνεται με διακοπή του φαρμάκου και χορήγηση κορτικοειδών. Σε εκείνους που επιβιώνουν, παραμένει έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για τη μπλεομυκίνη και τις παρενέργειές της
-Η Busulfan προκαλεί υπερπλασία και δυσπλασία των πνευμονοκυττάρων τύπου ΙΙ, καθώς και δυστροφικές αποτιτανώσεις. Εκδηλώνεται μετά μακρό διάστημα λήψης του φαρμάκου και αντιμετωπίζεται με κορτικοστερεοειδή και η πρόγνωση είναι κακή.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για τη Busulfan και τις παρενέργειές της
-Η Carmustine (BCNU) για αθροιστική δόση περί τα 1500 mg/m2 η τοξικότητα εμφανίζεται σε ποσοστό 30-50% των ασθενών. Θανατηφόρος πνευμονική τοξικότητα εμφανίζεται σε 22% των ασθενών μετά την πρώτη χορήγηση 900-1050 mg του φαρμάκου σε τρεις ημέρες έως μήνες μετά τη χορήγηση. Η εμφάνιζόμενη πνευμονική βλάβη είναι νεκρωτικά κοκκιώματα ανάλογα με εκείνα της κοκκιωμάτωσης Wegener ή κοκκιωμάτωση με πολυαγγειίτιδα. Οι άλλες νιτροζοουρίες Lomustine CCNU, Streptozocin μόνο σε μεμονωμένες περιπτώσεις έχουν συσχετισθεί με πνευμονική τοξικότητα.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για την καρμουστίνη και τις παρενέργειές της
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για τη λοουστίνη και τις παρενέργειές της
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για τη στρεπτοζοκίνη και τις παρενέργειές της
-Η Cytarabine μπορεί να εμφανίσει τοξικότητα 2-20 ημέρες μετά τη χορήγηση. Εκδηλώνεται με αναπνευστική ανεπάρκεια κατά 16%. Η αναπνευστική ανεπάρκεια είναι οξεία, με αναπνευστική δυσχέρεια και πνευμονικό οίδημα. Αντιμετωπίζεται συμπτωματικά, ενώ βοηθούν και τα κορτικοειδή σε μεγάλες δόσεις. Η θνησιμότητα είναι 10%.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για την κυταραβίνη και τις παρενέργειές της
-Η interleukin-2 και τα LAK cells-Lymphokine Activated Killer cells (κύτταρα φονείς ενεργοποιημένα με λεμφοκίνη) προκαλούν μόνα τους ή σε συνδυασμό σύνδρομο καρδιοαναπνευστικής κάμψης με πτώση πιέσεως, αναπνευστική δυσχέρεια που απαιτεί διασωλήνωση, πνευμονικό και περιφερικό οίδημα. Η επίπτωση και η σοβαρότητα της εκδήλωσης ποικίλουν αναλόγως της ιντερλευκίνης-2 που χρησιμοποιήθηκε, της δοσολογίας και της οδού χορήγησης. Η κορτιζόνη μειώνει και αμβλύνει την βαρύτητα και μειώνει τη θεραπευτική δραστικότητα της ιντερλευκίνης. Μικρές δόσεις κυκλοφωσφαμίδης χορηγούμενες πριν την ιντερλευκίνη, μπορεί να μειώσουν την καρδιοπνευμονική τοξικότητα.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για την ιντερλευκίνη 2 και τις παρενέργειές της
-Η Methotrexate προκαλεί βλάβη του ενδοθηλίου, κυψελιδίτιδα με διήθηση από Τ λεμφοκύτταρα, αποφρακτική βρογχιολίτιδα, αλλεργία κ.ά. Ο πνεύμονας μεθοτρεξάτης είναι η αναπνευστική ανεπάρκεια, το πνευμονικό οίδημα με πυρετό, ρίγη, κακουχία κ.ά, τα οποία προηγούνται της δύσπνοιας ή εμφανίζονται συγχρόνως.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για τη μεθοτρεξάτη και τις παρενέργειές της
–Η Mitomycin C εμφανίζει πνευμονική τοξικότητα μετά 6-12 μήνες και δε συσχετίζεται με τη δόση του φαρμάκου. Προκαλεί διάχυτη κυψελιδική βλάβη και εκδηλώνεται με δύσπνοια. Επίσης, μπορεί να εμφανισθεί υπεζωκοτική συλλογή.
Πατήστε, εδώ, για να διαβάσετε για τη μυτομυκίνη C και τις παρενέργειές της
Να προτιμάτε τις φυσικές θεραπείες για τον καρκίνο
Γράφει η
Δρ Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Ειδικός Παθολόγος- Ογκολόγος, MD, PhD
Διαβάστε περισσότερα για την Σάββη Μάλλιου Κριαρά
Διαβάστε, επίσης,
Πνευμονική ίνωση από τη μπλεομυκίνη
Ηπατοτοξικότητα από τη χημειοθεραπεία
Οδηγός χορήγησης κυτταροστατικών φαρμάκων
Νευροπάθεια στους ογκολογικούς ασθενείς
